Spelen is nog steeds de leukste bezigheid voor kinderen. Gelukkig maar, want spelen is meer dan alleen je amuseren. Het is goed voor de motoriek en voor het verwerken van emoties en gebeurtenissen. Het legt de basis voor het voorstellingsvermogen en de creativiteit. En het stimuleert samenwerking en leert een kind goed met anderen omgaan. Veel meer dan zomaar een spelletjes dus.

Alleen of samen?
Tot 18 maanden is het spel voornamelijk motorisch van karakter; het is praktisch spel: herhaling van handelingen, plezier in het leren beheersen. Dit blijft ook later een rol spelen. Denk aan leren fietsen, (rol)schaatsen, ballen, vul maar aan….
Dan is er het symbolisch spel: doen alsof. Kinderen verkleden zich als ridder of cowboy en spelen hele gevechten na. Of ze worden prinses of deftige dame. Ook halen kinderen dingen uit hun context en spelen ze situaties uit met vervangende objecten in allerlei combinaties. Bijvoorbeeld een autootje dat je over de vensterbank laat rijden wordt een raceauto waarmee je door debergen rijdt of waarin je zelfs kunt vliegen. Het kussen van de bank wordt de berg waar je overheen rijdt. De pop in het wagentje is de baby en met een hoedje op ben jij de moeder. Tot 7 jaar spelen kinderen vaak alleen; wel bij elkaar maar niet echt samen. Ze zijn op die leeftijd nog te egocentrisch.

Sociaal gedrag en zelfbeheersing
Spel wordt meer sociaal bij het ouder worden, zo tussen 7-11 jaar. Het sociale leven wordt nagespeeld volgens zelfbedachte of opgelegde regels zoals: wie het hoogst gooit mag beginnen, wie op een bepaald vak komt, moet een beurt overslaan, wie verliest moet trakteren, wie wint mag zeggen wat het volgende spel is.
Spelen is een fundamentele culturele en een sociaal-emotionele activiteit. In het spel groeien kinderen toe naar het gebruik van regels. Zo leren ze spelenderwijs het gedrag dat in hun cultuur wenselijk is.
Eerst ‘doen alsof’ spel met impliciete regels, later meer realistisch spelen met expliciete regels, die vaak in een handleiding zijn vastgelegd. Kinderen leren dat je wensen ( zoals winnen) kunt realiseren door je aan bepaalde regels te houden. Zo oefenen ze ook hun zelfbeheersing.

Abstract denken
Het spel brengt een scheiding aan tussen echt en onecht. Het is een basis voor het abstracte denken. Jonge kinderen hebben nog realistisch materiaal nodig om hun spel op gang te brengen, zoals een pop, verkleedkleren, autootjes. Grote kinderen kunnen met meer symbolisch en abstract materiaal toe, zoals een kaartspel of een bordspel met alleen tekens. Deze ontwikkeling hangt samen met het leren beheersen van de taal.

Maak tijd om te spelen!
Spel is dus veel meer dan amusement alleen. Het legt de basis voor het voorstellingsvermogen, voor creativiteit, voor organiseren en plannen.
Het stimuleert samenwerking en goed omgaan met elkaar. Het leert kinderen zich aan regels te houden en zichzelf te beheersen; teleurstellingen te incasseren en tegen je verlies te kunnen. Ze raken spelenderwijs thuis in de eisen die de samenleving stelt. In spel kunnen kinderen zich bovendien afreageren en gebeurtenissen verwerken.
In een tijd waarin kinderen veel moeten (school, sporten, muziekles) en waarin de tv en computer een grote rol spelen, is het belangrijk dat ouders zorgen dat hun kind voldoende tijd en ruimte krijgt om gewoon lekker te spelen!