Vraag en antwoord over de financiële opvoeding

OUDERS & COO legde het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) een aantal opvoedvragen voor van ouders over hoe ze hun kind leren omgaan met geld.

Wanneer begin je met zakgeld en wat is een goed bedrag? Tot wanneer eigenlijk, ook nog als ze een bijbaan hebben of studeren?
Vanaf het moment dat je kind 6 jaar is kun je met zakgeld beginnen. Op die leeftijd leren kinderen op school rekenen en kunnen ze ook met muntjes gaan tellen en rekenen. Vanaf een jaar of 12 kun je kinderen ook kleedgeld geven en eventueel ook belgeld. Je kunt er één bedrag van maken, maar leerzamer is het om het los van elkaar te geven, zodat je kind weet welk bedrag voor welk doel bestemd is. Het is aan de ouders tot welke leeftijd ze zak- en kleedgeld blijven geven. Richtlijnen voor zak- en kleedgeldbedragen vindt u op www.nibud.nl/omgaan-met-geld/kinderen-en-geld/zakgeld.html).

Is het verstandig je kind te stimuleren een bijbaantje te zoeken? Zo ja, vanaf welke leeftijd?
Bijbaantjes zijn heel leerzaam voor kinderen. Ze leren zo hun eigen inkomen te verdienen en leren zo dus ook wat het kost om bepaalde spullen te kopen. Als uw kind nog niet kan of mag werken, kunt u hem ook betaalde klusjes in huis laten doen.

Hoeveel mag je kind bijverdienen en heeft dat effect op je eigen belastingaangifte? Zijn er andere dingen om alert op te zijn?
Tot hun 18e kunnen kinderen bijverdienen zonder dat dit invloed heeft op de belastingzaken van de ouders (uitgezonderd veelverdienende 16- en 17-jarigen: www.svb.nl/kinderbijslag). Vanaf hun 18e kan het inkomen invloed hebben op de hoogte van de huur- of zorgtoeslag. Daarnaast kan het spaargeld van minderjarige kinderen tot € 2779 vrijgesteld worden van belasting. Bij een spaarbedrag daarboven wordt het via uw eigen aangifte belast.
Belangrijke tip voor kinderen die een bijbaan hebben: laat ze weten dat ze zelf belastingaangifte kunnen doen. Veel jongeren laten onnodig veel geld liggen doordat ze te veel betaalde belasting niet terugvragen.

Nu ons kind naar het voortgezet onderwijs gaat willen we hem een mobieltje geven. Hoeveel beltegoed per maand is redelijk?
Dat is moeilijk te zeggen. Dat is namelijk afhankelijk van de afspraken die je daar samen over maakt. Wie moet of mag het kind met deze telefoon bellen? Gemiddeld krijgen kinderen € 11 per maand aan belgeld (Nibud Scholierenonderzoek, 2010-2011en www.nibud.nl/omgaan-met-geld/kinderen-en-geld/belgeld.html).

Mijn kind is minderjarig en heeft een internetrekening. Mag de bank hem krediet geven (rood staan) of moet ik daar toestemming voor geven?
In principe is roodstand pas toegestaan vanaf 18 jaar. Bij sommige banken is het wel mogelijk voor minderjarigen om rood te staan, maar alleen met toestemming van de ouders. U kunt met uw kind samen een rekening gaan openen en daar direct aangeven dat roodstand niet mogelijk mag zijn.

Mijn kind krijgt best veel geld met haar bijbaantje, zakgeld, extraatjes via oma en opa… maar sparen: ho maar. Hoe kunnen we haar het belang van sparen laten zien?
Probeer het met haar te hebben over de wensen die ze heeft, dingen die ze zou willen hebben maar die ze niet direct kan betalen. Stel samen een spaardoel op en leg haar bijvoorbeeld uit dat ze rente kan krijgen als ze via de bank spaart. Wat zou ze met het rentebedrag willen doen? Geef ook een rekenvoorbeeld hoeveel rente een bepaald bedrag op jaarbasis oplevert, dan wordt het wat concreter.

Wat mag een kind op welke leeftijd zelfstandig kopen zonder dat ik er toestemming voor hoef te geven?
Dat is iets wat u met uw kind zelf af moet stemmen. U kent uw kind zelf het beste en weet aan welke verantwoordelijkheden hij toe is. Maak dus samen afspraken over wat hij wel of niet zelfstandig kan kopen.

Mijn kind wil een abonnement op een mobiele telefoon maar dit moet op mijn naam omdat hij nog minderjarig is. Kleven hier risico’s aan?
Kinderen wéten wie van de klasgenoten een abonnement heeft in combinatie met ouders die totaal niet op de kosten letten. Stel uw kind zit in zo’n luxe positie. De hele klas blijkt met zijn mobiel te bellen, of regelmatig te vragen of ze even met zijn toestel mogen bellen ‘omdat ze zelf geen beltegoed hebben’. Daarnaast zijn ouders aansprakelijk voor schulden die hun kinderen onder de 18 jaar maken. Dus als uw kind geen geld heeft om zijn schuld af te lossen, dan klopt de leverancier bij u aan.

Hoe onthoudt een kind van 12 zijn pincode van een bankrekening die hij nauwelijks gebruikt?
Schrijf de pincode op een versleutelde manier op en berg dat briefje goed op. Zet de pincode bijvoorbeeld tussen cijfers die voor het kind een betekenis hebben (verjaardagen, huisnummers, etc.).

Onze zoon kreeg een boete omdat hij ’s avonds fietste zonder verlichting (€ 20). Ik vind dat hij dit van zijn zakgeld moet betalen, mijn vrouw is het daar niet mee eens. Wat vindt u?
Het Nibud vindt hier niets van. Belangrijk is dat u hier samen afspraken over maakt. Ook tussen u als uw partner moet duidelijk zijn hoe jullie over financiële opvoeding denken. En uiteraard is het belangrijk dat u het hier met uw zoon over hebt. Dit kan ook een leermoment zijn op basis waarvan jullie afspraken voor de toekomst maken. Betaal bijvoorbeeld beide de helft en spreek af dat volgende boetes voor zijn rekening komen

Mijn ene kind heeft kleedgeld, een bijbaantje, spaart nauwelijks en heeft continu geld tekort. Mijn andere kind wil geen kleedgeld, heeft geen zin in een bijbaantje en geeft amper geld uit (maar oefent er dus ook weinig mee). Moeten we één lijn trekken (allebei kleedgeld, bijbaantje) of rekening houden met individuele wensen/karakters?
Niet alleen u, maar ook uw kind heeft een eigen financieel karakter. Een deel komt tot stand door de opvoeding, maar een deel zit ook in het kind zelf. Belangrijk is dat u hier als ouder op in leert te spelen en u uw kinderen dus ook op een eigen manier aanspreekt. In het boek ‘Goed met geld’ van het Nibud) komen de verschillende geldtypes aan de orde, waardoor u beter inzicht krijgt in het financiële gedrag van uw kinderen. Het boek is voor OUDERS & COO-lezers met korting (€ 12,50 in plaats van € 15,95) te bestellen via www.nibud.nl/oudersencoo.

Meer informatie over financiele opvoeding op Nibud.nl: www.nibud.nl/omgaan-met-geld/kinderen-en-geld/financiele-opvoeding.html

Tip voor uw eigen financiën!
De Nibud-agenda is een praktisch hulpmiddel voor meer grip op geld. Het is een kasboek, agenda, uitgavenplanner en informatiebron in één. U kunt er uw afspraken in kwijt, uw dagelijkse uitgaven in bijhouden, u krijgt elke week 2 slimme geldtips en er staat handige info in over o.a. financiële opvoeding, administratie ordenen, vrijwilligerswerk en begroten. Bestel de Nibud-agenda 2012 via www.nibud.nl/winkel

Deze webtekst hoort bij een artikel over het thema ‘Financiële opvoeddilemma’s van ouders’ in OUDERS & COO Magazine 4 2011. U kunt dit leuke magazine voor ouders van schoolgaande kinderen ontvangen via de button ‘Bestellen’. Een schoolabonnement op OUDERS & COO Magazine nemen kan ook. Dan ontvangt u dit tijdschrift vol informatie en tips over opvoeding en onderwijs 4x per jaar voor alle ouders van de school!