Beatrijs Ritsema geeft al meer dan 10 jaar advies over eigen dan wel andermans (in)correcte gedrag. Haar rubriek Moderne manieren verschijnt wekelijks in dagblad Trouw. OUDERS & COO legde haar een aantal vragen voor van ouders over omgangsvormen in de klas.

Ik erger me aan de ‘straattaal’ die leerlingen op school tegen elkaar gebruiken. Het klinkt grappig, maar de betekenis is helemaal niet zo onschuldig. Bijvoorbeeld grove uitspraken en hoe jongens over meisjes praten. Moeten scholen straattaal in de klas niet gewoon verbieden?
In de klas zou straattaal buiten de orde moeten zijn. Op het speelplein mogen kinderen spreken zoals ze willen, maar in de klas heerst de standaardtaal. Dit staat los van de eventuele inhoudelijke grofheid van de straattaal (ook in de standaardtaal kunnen mensen zich immers behoorlijk grof uitdrukken), maar het heeft te maken met de opdracht van het onderwijs, namelijk kinderen bagage meegeven voor de rest van hun leven. Correct Nederlands spreken is een van de belangrijkste voorwaarden om later een plaatsje op de arbeidsmarkt te verwerven. Leraren die toestaan dat kinderen zich in de les uitdrukken in een of ander sociolect schaden die kinderen, omdat zij hun de mogelijkheid onthouden zich te ontwikkelen.
Dat betekent op sommige scholen dat leraren heel veel energie moeten steken in het voortdurend verbeteren van kinderen (hen aansporen dat ze de correcte standaardwoorden gebruiken). Dat is vervelend en vermoeiend voor de leraar, maar als het niet gebeurt, blijven die kinderen hun hele leven op achterstand.

Op school mogen de kinderen de juffen met de voornaam aanspreken, maar het is ‘Meester Bos’. Dat vind ik raar, alsof meesters anders zijn dan juffen. Ik vind dit geen goed voorbeeld voor mijn kinderen. Kan ik daar wat van zeggen op school?
Het is absurd om verschillende beleefdheidsregels voor mannelijke en vrouwelijke docenten te hanteren. Verder is het een rare (en typisch Nederlandse) gewoonte dat docenten in het basisonderwijs zich door de kinderen laten tutoyeren en met ‘Mees Piet’ of ‘Juf Katinka’ laten aanspreken. Om de een of andere reden denkt men dat ‘u’ zeggen, gecombineerd met de aanspreektitel ‘meester’ of ‘juf’, te moeilijk is voor kinderen. Dit is een misvatting, want ook jonge kinderen zijn prima in staat om het woordje ‘u’ uit te spreken. Docenten laten zich tutoyeren, omdat ze niet ‘streng’ en ‘uit de hoogte’ willen zijn voor de kinderen. Maar het is handig als kinderen leren dat er volwassenen bestaan tegen wie ze ‘u’ horen te zeggen en met wie ze niet op voornaambasis verkeren. Dat bespaart hen sociaal ongemak in de toekomst. Op scholen waar de regel bestaat dat kinderen de docenten met ‘u’ aanspreken, en met ‘Meester’ of ‘Juf’ (al dan niet met achternaam) zullen ouders het niet in hun hoofd halen de leerkracht te tutoyeren en met de voornaam aan te spreken. De pijnlijke situatie waar u tegenaan liep is niet uw schuld, maar een gevolg van de al te joviale omgangsvormen tussen leerlingen en docenten.

Ik heb 2 geadopteerde dochters en ik verbaas me elke keer over wat ouders op het schoolplein me zomaar vragen. Bijvoorbeeld of het duur is om kinderen te adopteren, of ze zusjes van elkaar zijn en of het tegenvalt? Ik antwoord telkens beleefd maar vind het eigenlijk best impertinent. Is dat ook zo?
Het is buitengewoon onbeleefd om aan vage bekenden opdringerige vragen te stellen over privé-aangelegenheden. Beantwoord deze vragen zo kort en afhoudend mogelijk. Met ‘Ja’ of ‘Nee’ of ‘Hangt ervan af’. Gaat men door met vragen stellen, stelt u een wedervraag: ‘Waarom wil je dat eigenlijk weten?’ Of u gaat ervandoor en zegt: ‘Ik moet nog even met die-en-die spreken, tot kijk maar weer.’

Heeft u wat algemene tips voor ouders over omgangsvormen in de klas en wat we als ouders aan ons kind kunnen meegeven hierover?

1. Gebruik in huiselijke kring geen schuttingtaal en probeer zo min mogelijk te schelden en te vloeken. Zoals u spreekt, zullen uw kinderen spreken.
2. Zorg ervoor dat uw kind altijd op tijd op school is en laat uw kind nooit verzuimen om triviale redenen als een dagje eerder met vakantie gaan.
3. Zie erop toe dat uw kind zijn/haar plichten voor school vervult (huiswerk, spreekbeurten, werkstukken, gymkleren mee etc.)
4. Geef uw kind een gezonde lunch mee en een simpele pauzesnack (mag iets zoetigs zijn). Geen zakken chips, chocoladerepen of snoep.
5. Zeg tegen uw kind dat hij/zij zich moet houden aan de schoolregels.
6. Laat uw kind los als de schoolbel heeft geluid. Ga vanaf groep 3 niet meer met uw kind mee de school in om afscheid te nemen. Uw kind kan het dan alleen wel af en u loopt in de klas alleen maar in de weg.
7. Wees loyaal met de school en met de leerkracht van uw kind. Geef nooit openlijk af op een docent, want daarmee ondergraaft u de toch al geringe autoriteit van de leraar. In geval van een leraar-leerling-conflict zijn er altijd twee kanten van het verhaal. Luister aandachtig naar uw kind, maar schort uw woede over een onrechtvaardige behandeling op totdat u ook het verhaal van de leraar hebt gehoord.
8. Probeer uw kind zo min mogelijk als een uitzonderingsgeval te presenteren tegenover de leerkracht en de klasgenoten. Ga ervan uit dat uw kind een gewone, gemiddelde leerling is met sterke en zwakke punten, die geen speciale gebruiksaanwijzing nodig heeft. Mocht er iets niet goed gaan, dan hoort u het wel van de leerkracht.
9. Doneer wat van uw tijd, als er een beroep op u wordt gedaan voor klusjes of activiteiten op school.
10. Spreek de leerkracht altijd wél aan, wanneer u zich ergens zorgen over maakt. Net als u heeft de docent het beste voor met uw kind en hij/zij zal graag met u overleggen over uw zorgen.

Hoe denkt u hierover? Discussieer mee op onze LinkedIn groep ‘OUDERS & COO: school en thuis, het beste voor het kind!’ via linkedin.com.

Meer vragen aan Beatrijs
Lees ook hoe Beatrijs Ritsema denkt over over alcohol op schoolfeesten, verplichte allergieproof traktaties en pauzesnacks en de omgang met (hulp)ouders in OUDERS & COO Magazine 1 2011. Zelf een vraag stellen aan Beatrijs? Stuur een mail naar Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. of kijk op: www.trouw.nl/beatrijs