In 2005 heeft het kabinet de keuze gemaakt om op scholen ‘Passend Onderwijs’ in te gaan voeren. Wat houdt dit precies in, wat gaat er veranderen en welke consequenties heeft het voor het onderwijs en voor uw kind. En welke rol spelen ouders hierbij? Hier leest u er meer over, want of uw kind nu extra zorg nodig heeft of niet Passend Onderwijs geldt voor elk kind.

Wat is Passend Onderwijs?
De kern van Passend Onderwijs is het uitbreiden van de kansen op de beste ontwikkeling voor ieder kind. Het gaat om het leveren van maatwerk in het onderwijs voor zowel kinderen die extra zorg nodig hebben als ook voor de kinderen die zonder extra zorgondersteuning onderwijs volgen. Om maatwerk te leveren is een passend onderwijsaanbod nodig, vandaar de naam.

Wat zijn de uitgangspunten?
Op het leveren van maatwerk zal niemand tegen zijn. Maar het is natuurlijk wel de vraag wat daar straks onder wordt verstaan en onder welke voorwaarden Passend Onderwijs zal worden gerealiseerd. Het kabinet heeft daarom een ontwikkelingskader opgesteld dat bestaat uit de volgende uitgangspunten:

• Het kind moet centraal staan. Dat betekent dat het aanbod moet worden afgestemd op de behoeften van elk kind afzonderlijk.
• Passend Onderwijs houdt in dat een kind, door middel van overleg tussen schoolbestuur en ouders, op een school wordt geplaatst waar de mogelijkheden van het kind het meest tot zijn recht kunnen komen. Dat kan zowel binnen het regulier of het speciaal onderwijs zijn, maar tussenvormen zijn ook mogelijk.
• De kwaliteit van het onderwijs goed moet zijn, zodat ouders erop kunnen vertrouwen dat het onderwijs van goede kwaliteit is.
• Leerkrachten moeten voldoende bekwaam zijn om Passend Onderwijs in de klas te realiseren.
• Het zorgaanbod van de school en de jeugdzorg (+AWBZ-zorg) voor kinderen die ondersteuning nodig hebben moeten goed op elkaar afgestemd zijn.
• Het proces van indicatiestelling moet minder bureaucratisch en moet meer handelingsgericht zijn. Dat wil zeggen dat het antwoord moet geven op de volgende vraag: wat willen we met deze leerling bereiken in het onderwijs en wat is daarvoor nodig?
• De middelen die beschikbaar zijn voor zorgleerlingen en die vrijkomen voor de invoering van Passend Onderwijs dienen hoofdzakelijk ten goede te komen aan het primaire proces: dus ten behoeve van het werken in de klas.
• Op Rijksniveau dienen de uitgaven voor extra zorg beheersbaar te zijn.

Deze uitgangspunten zijn leidend bij de invoering van Passend Onderwijs.

Waarom nodig?
Aanleiding voor het initiatief van Passend Onderwijs zijn knelpunten in de zorgstructuur van het onderwijs. Kinderen die extra zorg behoeven vallen vaak tussen de wal en het schip. Het huidige zorgsysteem maakt dat scholen vaak onvoldoende of te laat een passend aanbod kunnen leveren. Teveel kinderen met gedragsproblemen of een handicap komen soms zelfs thuis te zitten.
Bij kinderen met zorgbehoeften aan wie wel een passend onderwijsaanbod kan worden geboden, is het geen uitzondering dat dit op een school is ver van de eigen woonplek vandaan. Dit heeft tot gevolg dat het kind minder makkelijk integreert in de eigen woonwijk, omdat het geen leeftijdsgenootjes ontmoet. Daarnaast is een lange reistijd voor zowel het kind als de ouders onplezierig.

Naast deze gevolgen voor kinderen, blijkt ook dat regels binnen de zorgstructuur vaak erg ingewikkeld zijn. Hierdoor duren te doorlopen (indicatie) processen vaak te lang om goed onderwijs tijdig te kunnen leveren.

Genoemde knelpunten signaleerde de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in 2005 in de notitie ‘vernieuwing van zorgstructuren in het funderend onderwijs’. In deze notitie stond ook nog dat de bekostiging van onderwijs voor zorgleerlingen te complex is en vaak onduidelijk blijft wie waar precies verantwoordelijkheid voor draagt. Ook bleek dat het aantal leerlingen met een indicatie voor het (voortgezet) speciaal onderwijs en leerling-gebonden financiering sterk steeg. Kortom, het werd ook nog eens te duur. Reden genoeg voor het kabinet (vorige kabinet) om een nieuwe zorgstructuur te bewerkstelligen die Passend Onderwijs mogelijk maakt.

Wat gaat veranderen?
De zorgstructuur wordt door de invoering van Passend Onderwijs gewijzigd. De belangrijkste wijziging betreft de invoering van de zorgplicht voor scholen/schoolbesturen om een passende onderwijsplek voor ieder kind te realiseren. Deze zorgplicht impliceert dat zodra scholen niet tegemoet kunnen komen aan de zorgbehoefte van een kind dat dan de school verantwoordelijk is om in overleg met de ouders en schoolbesturen binnen de regio wel een Passend Onderwijsaanbod te realiseren. Het complexe regelsysteem voor zorgleerlingen kan zo worden afgekalfd en ouders hoeven niet meer met hun kind langs de scholen te ‘leuren’.

Buiten de invoering van de zorgplicht wil het kabinet vooral voortborduren op de bestaande structuren zoals die in de voorgaande jaren zijn neergelegd. U kunt daarbij denken aan het project ‘weer samen naar school’ en leerwegondersteunend onderwijs. Momenteel zijn de meeste samenwerkingsverbanden gevormd waarbinnen deze initiatieven met elkaar worden verbonden. Een betere kwaliteit van onderwijs kan namelijk bereikt worden door alle krachten te bundelen. Dit moet een proces zijn van onderop, zodat het werkveld zelf de overlegstructuren en kaders neer kan leggen. Ieder samenwerkingsverband bestaat uit scholen voor reguliere en speciaal onderwijs uit een regio.

Daarnaast is iedere school verplicht om een onderwijszorgprofiel op te stellen. Dit onderwijszorgprofiel geeft aan welk aanbod aan onderwijs, zorg en ondersteuning de school haar leerlingen kan bieden. Al deze profielen komen samen in het onderwijszorgcontinuüm van het samenwerkingsverband om er voor te zorgen dat er een dekkend aanbod is voor alle soorten onderwijsvragen en –behoeften.

Wat is de positie van ouders?
Er ligt ook een grote uitdaging voor OUDERS & COO in samenwerking met de andere ouderorganisaties. Dat is namelijk het versterken van de positie van ouders. Doordat de zorgplicht bij de scholen en schoolbesturen komt te liggen, is het zaak dat de inspraak van ouders bij de schoolkeuze voor hun kind wel gegarandeerd blijft. Het kabinet noemt dit het versterken van de positie van de ouders. De rol van ouders is op drie niveaus van belang:

1. Individuele ouderondersteuning: ouders van zorgleerlingen moeten ondersteund worden en betrokken worden bij de schoolkeuze. Er wordt naar gestreefd om één loket in te richten waar ouders met al hun vragen terecht kunnen als ook waar ze de indicatie kunnen regelen. Daarnaast moet de informatievoorziening voor deskundig advies goed zijn via telefoonlijnen en een internetsite. Bewaakt moet worden dat ouders een onafhankelijk schooladvies krijgen en dat hun inspraak in de uiteindelijke schoolkeuze gegarandeerd is.
2. Collectieve ouderondersteuning: ouders moeten als groep vertegenwoordigd zijn in de regionale overleggen. Ouders leveren een onmisbare bijdrage ten aanzien van de vorming van het kind, dus moeten ouders als partners worden betrokken. De collectieve ondersteuning mag per regio anders gerealiseerd worden. Maar u kunt bijvoorbeeld denken aan deelname van ouders in een themaraad of een ouderplatform. Het gaat om deelname van zowel ouders van zorgleerlingen als van ouders van ‘gewone’ leerlingen. Deze ouders moeten in ieder geval een beleidsmatige invloed kunnen uitoefenen, een stem hebben in besluitvorming en de kwaliteit bewaken.

Wanneer?
De voorlopige planning is dat het nieuwe wettelijk kader vanaf augustus 2012 voor ieder schoolbestuur van toepassing is. Momenteel is er dus nog geen wettelijk kader van kracht.

OUDERS & COO

Bezuinigingen
OUDERS & COO heeft grote bezwaren tegen de voorgenomen bezuinigingen op het onderwijs. Mede dankzij de invloed van OUDERS & COO heeft de Minister besloten de bezuinigingen op Passend Onderwijs deels uit te stellen.

Overleg
OUDERS & COO voert protest via overleg met de overheid en de sectororganisaties om de belangen van ouders zo goed mogelijk te behartigen.