De gangbare regels voor schooluren (van half negen tot drie) en voor vakanties (met zes weken zomervakantie, centraal geregeld door het ministerie van Onderwijs) knellen steeds erger. ‘Lange schoolvakanties’, zei staatssecretaris Dijksma van Onderwijs in mei vorig jaar, ‘zijn een overblijfsel uit de tijd vóór de Industriële Revolutie.’ Eerder wees minister Plasterk ook al op de heilzame werking van kortere vakanties.

Maar tot nu toe is er niets veranderd. De vakanties zijn heilig, dankzij de vakbonden. Ook in de discussie over de Onderwijsagenda van de Volkskrant wordt de vakantie gekoesterd: Renee uit Nijmegen noemt die op de onderwijsagenda.nl ‘de enige verworvenheid die je als docent nog hebt’. En Yezkilim uit Amsterdam schrijft dat het jaloerse ‘lerarentekortvergrotingsambtenaren’ zijn die de vakanties willen bekorten.

Toch is niet overal de zomervakantie heilig. In Zandvoort staat een kleine basisschool waarvan geen kind naar de naschoolse opvang hoeft, en geen kind in de zomer gedwongen naar het zomerkamp moet. In het oude kerkje waarin De School is gehuisvest, wordt vijftig weken per jaar les gegeven, vijf dagen in de week van acht tot zes. Verschil tussen onderwijs en kinderopvang is er opgeheven.

Ideaal voor ouders en kinderen, maar wat vinden de leerkrachten? Andrea Koopmans is er blij mee. Ze kan nu eindelijk zelf haar vakantie bepalen. ‘Ik ga in maart een week weg, en in de zomer ook twee weken. Dat hebben we in het team geregeld. En in het najaar nog een keer, denk ik.’ Ze ziet het probleem niet. ‘Het is juist lekker zo.’

Starre regels
De grote vraag is hoe directeur Marjolein Ploegman de starre regels weet te plooien. Natuurlijk respecteert ze de cao. ‘Maar we geven onze medewerkers er een supplement bij. Daarin staat dat de school het hele jaar open is, en dat vakantie kan worden opgenomen in overleg met de collega’s in het team.’

Volgens de cao werkt een fulltime onderwijzer 1.659 uur, maar mag hij slechts 930 uur voor de klas staan. Ruim 700 uren zijn bestemd voor niet-lesgebonden taken. ‘Dat onderscheid’, zegt Ploegman, ‘dat laten wij los. Als je het onderwijs wilt vernieuwen, moet je over grenzen heen.’

Ook de financiering is niet volgens het boekje. De gewone bekostiging van de school voorziet in 940 lesuren voor de kinderen, maar op De School zitten de meesten veel langer. Hoe wordt dat betaald? Ploegman: ‘We hebben een basispakket en een totaalpakket. Wie kiest voor het basispakket, kan zijn kind het gewone aantal uren naar school sturen, tussen acht en twee, en hoeft daarvoor niet te betalen. Wie meer wil, moet betalen. We rekenen dan hetzelfde tarief als voor naschoolse opvang.’

Merkwaardige keuzen
De regels dwingen haar soms tot merkwaardige keuzen. Tot twee uur valt De School onder de Onderwijsinspectie, maar daarna is het officieel een kinderopvangbedrijf dat onder andere wetten en een andere inspectie (GGD) valt. De Onderwijsinspectie stelt geen eis aan de groepsgrootte. Al stop je veertig kinderen in een groep.

Maar de GGD heeft juist een heel strenge eis: maximaal tien kinderen per leidster. Maar De School heeft geen leidsters, want die maakt geen onderscheid tussen onderwijs en opvang. ‘Dus hebben we na twee uur relatief meer onderwijzers aan het werk dan tussen acht en twee’, zegt Ploegman. ‘Dat vinden niet alle ouders leuk.’ Want de ‘luxe’ van extra aandacht is nu voorbehouden aan kinderen die betalen voor het totaalpakket.

Dynamiet
De vakbonden voelen niets voor het model van De School. De CNV Onderwijsbond vroeg de Onderwijsinspectie om in te grijpen. De Inspectie antwoordde dat ze niet gaat over de vakantierechten van het onderwijzend personeel, maar De School moet wel voldoen aan het minimum aantal lesuren per jaar. En bij die telling tellen de uren in de wettelijk verplichte zomervakantie niet mee.

Dat lijkt dynamiet onder het fundament van De School. Ploegman zegt dat ze nog in overleg is met de Onderwijsinspectie over ‘de feiten’. Maar er is hoop. ‘De School kan zich aanmelden voor experimenten die we gaan doen met openingstijden’, zegt de woordvoerder van het ministerie.